Postmodern Yazında Diyalektik Duyuş Şule Gürbüz’ün Kambur’u - Makale - Notlar

Emel Aras - Postmodern Yazında Diyalektik Duyuş Şule Gürbüz’ün Kambur’u - Makale - Notlar

Erdem Dergisi, Sayı: 81, s.23-40, 2021

 

Postmodern dünya “yayları kopmuş bir lir”

 

Modernizmin akılcı, tektipleştirici ve düzen odaklı yapısına karşılık postmodernizm; çoğulluğu, belirsizliği ve diyalojik tutumu esas alır.

Edebî düzlemde bu sapmaları sağlamanın en etkili yolu, söylemin ve biçimin radikal bir şekilde dönüştürülmesidir.

 

Kambur

Eserin merkezinde yer alan “Kambur” karakteri, belirli bir ismi olmaması ve gölge bir figür olarak tasarlanması itibarıyla postmodernizmin “öznesizleştirme” ilkesiyle örtüşür. Kambur, modern dünyanın merkezine oturmuş, altındaki zeminin kayganlığını fark etmiş “herkes”tir.

 

Gürbüz’ün metnindeki en belirgin üslup özelliği, zıt kavramların (yaşam ve ölüm, varlık ve yokluk, sevinç ve hüzün) eşzamanlı olarak bir arada sunulmasıdır.

Örneğin, cenazede müzik çalınması fikri ya da doğum gününde dahi bir sonraki gün ölüp ölmeyeceğini sorgulayan anlatıcı, diyalektik duyuşun pratiklerini sergiler.

Ölüm, yaşamın her anını kuşatan en kesin gerçekliktir.

 

Anlatıcının "çoğu cümlenin başı doğru, sonu yalandır" şeklindeki yaklaşımı ve "ben söyleyemediklerimim" vurgusu, insanın iç dünyası ile dış sesi arasındaki uçuruma ve dilin ontolojik sınırlarına işaret eder.

 

Ayna metaforu üzerinden dille kurulan ilişki (aynanın sadece yansıtması değil, aynaları kırma zevki) geleneksel anlam arayışına karşı radikal bir başkaldırıyı simgeler.

 

Zaman algısı, standart bölümlemelere karşı çıkarak bölük pörçük fragmanlar ve günce kalıntılarıyla (3 Eylül 1839 - 14 Kasım 1994) verilir. Anlam, "üretilen" ve "tüketilen" geçici bir yapı olarak ele alınır.

…